Analizy

„Spór chińsko-japoński po wypowiedzi premier Japonii Sanae Takaichi z listopada 2025 r. nie wygasł, lecz zmienił formę. Początkowa reakcja Pekinu obejmowała presję dyplomatyczną, ostrzeżenia przed podróżami, ograniczenia lotów, zawieszenie importu japońskich produktów morza i uderzenie w wybrane wydarzenia kulturalne. W 2026 r. konflikt został wpisany w szerszy kontekst bezpieczeństwa regionalnego:...

„Druga prezydentura Donalda Trumpa utwierdziła świat w przekonaniu, że Ameryka prowadzi globalną i brutalną grę mocarstw, widząc jedyną równą sobie potęgę w Chinach. Stany Zjednoczone czują także pewien respekt do Rosji, ale zupełnie nie poważają innych graczy. W tym kontekście dla Europy rośnie znaczenie Indii i krajów Azji Południowo- Wschodniej,...

„O ile umowa UE-Mercosur wzbudziła w Europie ogromne kontrowersje, szersze w swojej skali porozumienie z Indiami przechodzi bez echa. To dobrze z perspektywy wprowadzenia jego zapisów w życie, niedobrze dla rozumienia skutków jego zapisów.”- pisze w analizie CSM Adam Burakowski, prof. w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, dyplomata, członek Obserwatorium Azjatyckiego oraz szef Obserwatorium Afrykańskiego...

„Amerykańsko-izraelski atak na Iran wyznacza nowy etap realiów na Bliskim Wschodzie, z konsekwencjami dla stosunków globalnych. Tocząca się wojna może być odbierana nie tylko jako konflikt interesów i wpływów, ale także walka ideologiczno-religijna. Dla regionu to początek kształtowania się przyszłego mgliście zarysowanego ładu, wpisanego w amerykańską Strategię Bezpieczeństwa Narodowego i aspiracje izraelskie.”-...

„Podniesienie cen ropy naftowej oraz zablokowanie dostaw surowców do produkcji nawozów uderzyło w prawie wszystkie kraje Afryki Subsaharyjskiej. Dla kilku państw, które eksportują ropę czy zyskały na zmianie tras handlowych, zyski nie rekompensują strat związanych z ograniczeniami żywnościowymi. W interesie regionu leży stabilizacja sytuacji w Zatoce, a nie zwycięstwo którejś ze...

„Rezerwy ciężkich pierwiastków ziem rzadkich mają kluczowe znaczenie dla Stanów Zjednoczonych w utrzymaniu ich globalnej przewagi technologicznej i militarnej. Tymczasem w ostatnich dekadach liderem kontrolującym światowe wydobycie stały się Chiny. Dostrzegając zależność USA od tych surowców, Pekin w 2025 roku zaostrzył kontrolę ich eksportu. W odpowiedzi Waszyngton podpisał umowę z Rijadem na...

„Marcowe Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych w Pekinie, często określane jako „parlament”, to najważniejsze wydarzenie polityczne w Chinach. W tym roku dyskutowano o prognozach wzrostu gospodarczego, przemyśle 4.0 i kolejnym planie pięcioletnim. Uchwalono także akty prawne dotyczące języka, edukacji i „jedności etnicznej”. To właśnie one mogą okazać się najistotniejsze dla przyszłości Państwa Środka.”- pisze dr...

„Nepal to pierwsze państwo na świecie, którego premierem został raper. W marcowych wyborach parlamentarnych zwyciężyło ugrupowanie wsparte głosami przede wszystkim młodego pokolenia. Sformowanie rządu kończy kilkumiesięczny okres politycznego napięcia i daje szansę na ustabilizowanie sytuacji w kraju.”- pisze w analizie CSM Adam Burakowski, prof. w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk,...

„Uznanie suwerenności Somalilandu przez Izrael w grudniu 2025 r. wzbudziło międzynarodowe poruszenie. Było zapowiedzią nowej rozgrywki o zmianę architektury bezpieczeństwa regionu i reorganizacji relacji na Bliskim Wschodzie, którego kulminacją jest wojna w Iranie.”- pisze w analizie CSM Janusz Byliński, polski arabista i dyplomata; tłumacz, pracownik handlu zagranicznego, konsul generalny RP w Karaczi (2000– 2004)...

„Prawie 80. lat temu Tajwan przeżył narodową traumę. 28 lutego 1947 roku w Tajpej wybuchły protesty, mieszkańcy wyspy próbowali negocjować reformy administracji i większy udział w rządzeniu wyspą. Brutalnie je spacyfikowano, a od 1949 roku Tajwan był rządzony przez prawie 40 lat twardą ręką. Ten okres „białego terroru” chińskiej prawicy, pozostaje...

„Polityka zagraniczna USA na Bliskim Wschodzie w okresie drugiej kadencji Donalda Trumpa podlega znaczącej ewolucji, choć pozostaje głęboko osadzona w pragmatycznym, transakcyjnym kursie realizowanym podczas pierwszej prezydentury.”- pisze w analizie CSM Krzysztof Płomiński, szef programowy Obserwatorium Bliskowschodniego przy Centrum Stosunków Międzynarodowych. Ambasador RP w Iraku (1990 – 1996), a także w Arabii Saudyjskiej (2000 – 2004). Pobierz...

„Stosunki Europy ze Stanami Zjednoczonymi są dzis napięte, a podzielony Zachód to słabszy Zachód. Podważanie fundamentów partnerstwa transatlantyckiego może zniszczyć jego spójność polityczną i wagę gospodarczą. Odwracając się od Europy, Ameryka przecenia swoją siłę, by skutecznie przeciwdziałać rywalizacji innych potęg.”- pisze w analizie CSM prof. dr Danuta Hübner, Szefowa Obserwatorium Europejskiego przy Centrum...

„8 lutego Japończycy poszli do urn, by wybrać swych przedstawicieli do Izby Niższej parlamentu, choć ostatnie wybory odbyły się zaledwie w październiku 2025 roku. Premier Takaichi Sanae niespodziewanie rozwiązała parlament pod koniec stycznia 2026 roku, po zaledwie trzech miesiącach rządów, aby uzyskać jednoznaczną odpowiedź czy Japończycy pragną jej na tym stanowisku. Uzyskała...

„Wybory parlamentarne w Bangladeszu stanowią moment krytyczny zarówno dla polityki wewnętrznej kraju, jak i dla relacji gospodarczych oraz architektury bezpieczeństwa w Azji Południowej. Ich przebieg i rezultat zdecyduje o tym, czy państwo podąży drogą stabilnego rozwoju czy też pogrąży się w wewnętrznych sporach i walkach frakcyjnych, będąc źródłem niepewności dla regionu.”-...

„27 stycznia 2026 roku Unia Europejska i Indie ogłosiły zakończenie negocjacji porozumienia o wolnym handlu. Dokument musi jeszcze zostać ratyfikowany przez obie strony, więc droga do wdrożenia jego zapisów jest długa. Z polskiej perspektywy umowa jest raczej szansą niż zagrożenia dla gospodarki i należy dołożyć wszelkich starań, aby polskie firmy ją odpowiednio wykorzystały.” –...

„Relacje między rządzonym przez talibów Afganistanem a Pakistanem a należą obecnie do najbardziej niestabilnych elementów architektury bezpieczeństwa Azji Południowej. Nasilające się incydenty graniczne, eskalacja napięć politycznych oraz rosnąca aktywność ugrupowań ekstremistycznych wskazują, że konflikt Kabul-Islamabad przerósł ramy incydentalnych kryzysów i przybrał charakter przewlekłego zagrożenia regionalnego. Początek 2026 roku potwierdził tę...

„Analiza trajektorii systemowych, które ukształtowały się w Chinach po 2020 roku i zostały instytucjonalnie domknięte w latach 2023–2025 pokazuje, że kluczowe dla zmian w tym kraju to kierunek i koszty. Odkrywa także, że stabilność władzy jest osiągana poprzez rozbudowęmechanizmów kontroli, co generuje ograniczenia niewidoczne w krótkim horyzoncie czasowym.”- pisze w analizie...

„Upadek reżimu Baszara al-Assada zapoczątkował nową epokę w dziejach Syrii. Obecność Iranu, która w znacznym stopniu ukształtowała konflikt syryjski po 2 roku, zmalała. Natomiast w Damaszku wyłoniła się nowa władza, choć o ograniczonym zasięgu, pod przewodnictwemtymczasowego prezydenta Ahmada al-Sharaa. W 2025 roku odbyły się aż trzy spotkania między Prezydentem USA a nowym przywódcą...

„Prezydencja w G20, sprawowana przez Republikę Południowej Afryki w 2025 roku, była historycznie pierwszą, która odbywała się na kontynencie afrykańskim. W naturalny sposób zatem uwaga polityków i mediów światowych przynajmniej na czas najważniejszych wydarzeń prezydencji kierowała się w stronę Afryki, co było niewątpliwym sukcesem, jako że kontynent ten rzadko bywa obiektem...

„We wrześniu 2025 roku chiński kontenerowiec Istanbul Bridge, należący do linii Sea Legend Line, opuścił port w Qingdao i po niespełna trzech tygodniach trasy przez Północną Drogę Morską dotarł do Gdańska. Chińskie komunikaty mówiły o „historycznym skróceniu dystansu między Azją a Europą”, w polskich mediach pisano o „przełomie logistycznym”, a Port...